Urineverlies na een prostaatoperatie komt bij de meeste mannen voor, zeker in de eerste weken nadat de katheter is verwijderd. Bij een radicale prostatectomie (verwijdering van de hele prostaat bij prostaatkanker) verliest vrijwel iedereen in het begin urine; na drie maanden is dat bij de helft al sterk verbeterd en na een jaar is het grootste deel weer continent of heeft alleen nog lichte druppels bij inspanning. Bekkenbodemoefeningen versnellen het herstel. Wasbaar incontinentie ondergoed voor mannen maakt de tussentijd een stuk comfortabeler dan inleggers en luierbroekjes.
Waarom verlies je urine na een prostaatoperatie?
De prostaat ligt direct onder de blaas, rondom de plasbuis. Bij het afsluiten van de blaas werken twee mechanismen samen: de interne sluitspier bij de blaashals en de externe sluitspier (onderdeel van de bekkenbodem) iets lager.
Bij een radicale prostatectomie wordt de prostaat inclusief de blaashals verwijderd. De interne sluitspier gaat daarmee verloren en de externe sluitspier moet het werk alleen doen. Die is daar niet op getraind en kan bovendien tijdelijk beschadigd of verzwakt zijn door de operatie. Het gevolg is inspanningsincontinentie: urine verliezen bij hoesten, niezen, opstaan, tillen of lopen.
Ook na een TURP (schaven van de prostaat bij goedaardige vergroting) komt tijdelijk urineverlies voor, meestal in de vorm van aandrang en nadruppelen. Dit herstelt doorgaans sneller.
Hoe verloopt het herstel?
Elke man herstelt in zijn eigen tempo, maar het globale patroon is:
| Periode | Wat je kunt verwachten |
|---|---|
| Eerste 2 weken na katheter | Fors urineverlies, vooral bij bewegen en 's avonds. Meerdere keren per dag verschonen. |
| 2 tot 6 weken | Duidelijke verbetering. 's Nachts en zittend vaak al droog, verlies vooral bij inspanning. |
| 3 maanden | Ongeveer de helft van de mannen heeft nog beperkt verlies (druppels tot scheutjes). |
| 6 tot 12 maanden | Het grootste deel is droog of heeft alleen nog lichte druppels bij zwaar tillen of sporten. |
Bij een klein percentage mannen blijft het urineverlies bestaan. Dan zijn er behandelingen mogelijk, zoals een sling-operatie of een kunstsluitspier. Bespreek dit met je uroloog als er na een jaar geen verbetering meer optreedt.
Wat kun je zelf doen?
Bekkenbodemoefeningen, liefst al vóór de operatie
Bekkenbodemoefeningen zijn de belangrijkste factor die je zelf beïnvloedt. Idealiter begin je al enkele weken vóór de operatie, zodat je de spieren kent en getraind hebt. Na het verwijderen van de katheter ga je direct verder.
De oefening: span de spieren aan alsof je een wind ophoudt en de penis iets naar binnen trekt. Houd 3 tot 5 seconden vast, ontspan even lang, herhaal 10 keer. Doe dit drie keer per dag en bouw op naar 10 seconden. Span ook kort aan vóór je hoest, niest of opstaat ("de knip").
Een bekkenfysiotherapeut met ervaring in prostaatnazorg kan controleren of je de juiste spieren gebruikt en het programma opbouwen. Veel ziekenhuizen verwijzen standaard door. Lees meer in ons artikel over bekkenbodemoefeningen bij urineverlies.
Blaastraining
Ga niet "voor de zekerheid" steeds plassen. Dat maakt de blaas gewend aan kleine volumes en vergroot de aandrang. Probeer de tijd tussen toiletbezoeken geleidelijk te verlengen.
Leefstijl
- Blijf normaal drinken (1,5 tot 2 liter per dag). Minder drinken helpt niet en verhoogt de kans op een blaasontsteking.
- Beperk koffie, alcohol en koolzuurhoudende dranken; die prikkelen de blaas.
- Voorkom obstipatie, want persen belast de bekkenbodem.
- Bouw sporten en zwaar tillen geleidelijk op.
Welk opvangmateriaal past bij welke fase?
In de eerste weken, bij volumes boven de 150 ml per keer, is medisch opvangmateriaal (inleggers of luierbroekjes op recept) de juiste keuze. Dat wordt vergoed via je zorgverzekeraar met een machtiging van de uroloog of huisarts.
Zodra het verlies terugloopt naar druppels en scheutjes, worden die producten juist onhandig: ze zijn dik, ritselen, tekenen af en kosten maandelijks geld. Vanaf dat moment is wasbaar incontinentie ondergoed voor mannen een logischer oplossing:
- Ziet eruit en voelt als een gewone boxer, dus je kunt weer normaal naar je werk, sporten en op bezoek
- Absorberende kern van 50 tot 150 ml, vast ingestikt op de plek waar mannen urine verliezen
- Toplaag die binnen seconden droog aanvoelt, belangrijk voor een huid die weken lang aan vocht is blootgesteld
- Wassen op 40 °C, gaat 2 tot 3 jaar mee
Veel mannen dragen in de herstelfase 's nachts en bij sporten nog een model met hogere absorptie en overdag een lichter model.
Bekijk wasbaar incontinentie ondergoed voor mannen →
Wanneer contact opnemen met de uroloog?
- Als het urineverlies na drie maanden niet verbetert
- Bij pijn bij het plassen, bloed in de urine of koorts (mogelijk een infectie)
- Als je niet meer kunt plassen of alleen met heel veel moeite
- Als het urineverlies je dagelijks leven na een jaar nog sterk beperkt
Veelgestelde vragen
Hoe lang moet ik incontinentiemateriaal dragen na een prostaatoperatie?
Dat verschilt sterk. Reken op enkele weken tot maanden intensief gebruik, daarna vaak nog een lichtere vorm bij inspanning. Veel mannen blijven uit zekerheid wasbaar ondergoed dragen bij sporten, ook als ze verder droog zijn.
Mag ik direct na de operatie bekkenbodemoefeningen doen?
Zodra de katheter eruit is, tenzij je uroloog anders adviseert. Vóór de operatie beginnen is nog beter.
Helpt wasbaar ondergoed bij fors urineverlies in de eerste weken?
Nee. Bij volumes van meer dan 150 ml per keer is medisch opvangmateriaal beter. Wasbaar ondergoed is bedoeld voor de fase daarna, bij druppels en scheutjes.
Is nadruppelen na een TURP hetzelfde als incontinentie?
Nadruppelen is een lichte vorm van urineverlies waarbij na het plassen nog wat urine uit de plasbuis komt. Het is heel vaak tijdelijk en goed te verminderen met een bekkenbodemoefening direct na het plassen. Lees ons artikel over nadruppelen bij mannen.
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Volg altijd de instructies van je uroloog en bekkenfysiotherapeut.
Meer lezen: Wasbaar incontinentie ondergoed voor mannen: de complete gids